Vooroordelen

Je hebt geen woord gezegd en geen vin verroerd en toch word je met scheve ogen aangekeken. Ken je dat gevoel? Dat kan bijvoorbeeld zijn omdat je niet de juiste schoenen draagt, omdat de kleur van je huid donker of juist licht is, omdat je jong bent, omdat je in een rolstoel zit, omdat je er erg jongensachtig uitziet voor een meisje of juist meisjesachtig voor een jongen. Er zijn vele voorbeelden te bedenken. Op grond van iets wat iemand aan je ziet of meent te zien, trekt hij of zij direct conclusies over wat en hoe jij bent. Je hebt hier te maken met vooroordelen.

Bij een vooroordeel gaat het om een mening die mensen al bij voorbaat in hun hoofd hebben, zonder te weten of het eigenlijk wel zo is. Vaak gaat het dan om ideeën over een groep mensen; aan alle mensen van die groep wordt dezelfde eigenschap toegeschreven. Meestal gaat het dan om een negatieve eigenschap. Voorbeelden van vooroordelen zijn uitspraken als: 'Nederlanders zijn gierig', 'Belgen zijn dom', 'Marokkanen zijn crimineel' of 'meisjes hebben geen verstand van techniek'. Soms lijkt een vooroordeel positief: 'zwarte mensen kunnen goed dansen'. Zo'n uitspraak is misschien aardig bedoeld, maar het klopt niet. Niet iederéén die zwart is, kan goed dansen.

Vooroordelen, negatief of positief, zijn vaak gewoon niet waar en dat is ook te bewijzen. Maar vooroordelen echter hardnekkig; ze worden steeds maar weer herhaald, soms tegen beter weten in. Elke keer als blijkt dat een vooroordeel niet waar is, hoor je: 'Ja, maar dat is een uitzondering'. De enkele keer dat een vooroordeel bevestigd wordt, is dat een bewijs voor het gelijk: 'Zie je wel'.

Vooroordelen zijn vaak niet waar en toch heeft iedereen vooroordelen. Ze komen ook regelmatig voor in gesprekken bij de kapper, in de trein of op feestjes. Het is niet helemaal te vermijden en het is ook niet direct een drama. Toch is het belangrijk om alert te zijn, want vooroordelen kunnen vervelende gevolgen hebben wanneer mensen ernaar handelen of niet openstaan voor een persoon, omdat hun mening al vaststaat. Dat maakt vooroordelen veelal ook pijnlijk. De persoon in kwestie staat eigenlijk buitenspel; er wordt geen enkele moeite gedaan om die persoon te leren kennen. Vooroordelen zijn nog geen discriminatie, maar kunnen er wel toe leiden. Het gevaar van vooroordelen zit vooral in het mogelijke gevolg dat mensen ernaar gaan handelen.

Lees verder over discriminatie...